Het doel van de Stichting Vrijheid Urmond is tweeledig:

1. Historisch festivals organiseren en daarmee gelden in te zamelen waarmee, voor zover de regels m.b.t. het behoud van cultureel erfgoed en waterschaps- en milieurichtlijnen dit toelaten, de oude kademuur weer zichtbaar te maken, de "schloat" vrij te graven en de Bath te doen herleven en veiliger te maken.

2. Het enthousiasmeren van de Urmondse bevolking, in het bijzonder de jongeren, en het bevorderen van het lokale cultuurhistorisch bewustzijn, in de breedste zin des woords.
Toeristisch is het ontdekken van de Vrijheid Urmond voor de Westelijke Mijnstreek van groot belang. Immers, de toeristische infrastructuur is in deze regio achtergebleven bij de rest van Zuid Limburg. Het accent ligt vooral op Maastricht en het Heuvelland en op enkele attracties in Parkstad (Snowworld en Gayapark). Er is alle reden om in de Westelijke Mijnstreek, i.c. in Urmond, aan een toeristische inhaalslag te beginnen.

Historisch Urmond, het grootste deel is beschermd dorpsgezicht, biedt alle ingrediënten om een bijzondere trekpleister te worden. Het is dan wel zaak dat kan worden teruggevallen op de eigen identiteit, die van een historisch havenstadje aan de Maas. Daarvoor is het nodig de historische haven zoveel mogelijk in ere te herstellen. De overige historische aspecten die voor revitalisering in aanmerking komen zijn eveneens terug te voeren op de historische havenstad.

Hierna gaan we in op de aanpak zoals de Stichting zich die voorstelt.

MISSIE

De toeristische aantrekkingskracht van Urmond en het Maasdal te vergroten door het rijke historische verleden van de Vrijheid Urmond uit te dragen en de inwoners en de verenigingen hierbij nauw te betrekken.

DOEL

De bekendheid en zichtbaarheid van de rijke historie van Urmond en van het Urmonds cultureel erfgoed te vergroten. De wijze waarop dit vorm krijgt draagt bij aan de sociale cohesie in Urmond en vergroot de toeristische uitstraling van Urmond en het Maasdal. Dit gewenste effect wordt bereikt door de historie van Urmond te laten herleven in zijn monumentale decor (18 rijksmonumenten). Met de opbrengst van de activiteiten zal het nog niet zichtbare deel van het Urmonds erfgoed - letterlijk - aan het licht worden gebracht. In het bijzonder de opgraving van de oude haven en het in beeld brengen de vroegere omwalling met poorten en rondelen, De te plannen activiteiten en de wijze waarop ze worden uitgevoerd staan of vallen met het participeren van zoveel mogelijk Urmondenaren en hun verenigingen (schutterij, fanfare, carnavalsvereniging, koren en orkestjes, sportclubs, vrouwenbond, buurtverenigingen, scholen, etc.) Aan de inwoners van Oud-Urmond zal worden gevraagd om gedurende het festival de poorten open te doen en de binnenplaatsen toegankelijk te maken.
Hoe gaan we het aanpakken?
Historisch festival
Zo mogelijk wordt jaarlijks een historisch festival georganiseerd rond een thema uit de Urmondse historie. De eerste 2 uitvoeringen in 2012 en 2013 speelden in de periode even na 1600 toen Urmond haar vrijheidsrechten uit handen van de Hertog van Gulick ontving. Dit thema werd o.a. uitgewerkt in optocht, spel en een historische markt.
Toekomstige thema´s zijn:
1. De hervorming, het ontstaan van het protestantisme in het Maasdal, de bouw van de eerste protestantse kerk en de financiering ervan;
2. De Franse tijd, de teloorgang van de maasvaart en haven, de nieuwe bestuursvorm, de samenvoeging van Urmond en Berg, de economische omslag; van handel naar landbouw en ambachten, naar mijnbouw en industrie
3. Katholicisme, de kerk, het klooster, rondtrekkende boetepredikers
4. Maasscheepvaart, de reders, de tol, de kroegen, jaarmarkt

SAMENWERKING

De Stichting Vrijheid Urmond zal voor de uitvoering ook samenwerking zoek- en met de gemeenten aan de overkant van de Maas (Dilsen-Stokkem, Maas- mechelen - Leut)
Ambitie is het organiseren van een historisch festival dat aan hoge kwaliteit- seisen voldoet. Historisch moet het kloppen. Het Euregionaal streekarchief in Sittard is bereid gevonden om gericht onderzoek te doen naar de oudste geschiedenis van Urmond. Streekarchivaris Harry Strijkers is betrokken bij de inventarisatie van thema´s en de uitwerking ervan.
Qua kijkspel en beleving moet het festival aan de maat zijn; het moet interessant en leuk zijn om te kijken en te ondergaan. Veel aandacht zal daarom worden besteed aan de enscenering en de aankleding. Ten dele worden hiervoor bestaande historische groepen van buiten Urmond aangetrokken. Dit ten behoeve van de optochten met historische personages en hun entourage. Participerende verenigingen en burgers worden uitgenodigd en aangemoedigd om eigen kleinere initiatieven te komen, bijvoorbeeld een historisch wagenspel, oude spelletjes en attracties, kramen met historische waren, individuele acts, waarbij men zelf voor de aankleding zorgt. Daarvoor kan gebruik worden gemaakt van podia, tenten, kramen en andere voorzieningen waarover het St. Leendertcomité beschikt.

FINANCIEN

Het festival zal werken met een sluitende begroting. De kosten voor het eerste festival worden begroot op € 30.000,- en de uitdieping van de haven op enkele tonnen. Voor een belangrijk deel van de kosten zal een beroep worden gedaan op sponsoren en op nationale fondsen. Daarnaast worden eigen inkomsten gegenereerd, o.a. met de verkoop van eten en drank. Zo is er een middeleeuwse brunch waar men tegen betaling kan aanzitten. Als betaalmiddel geldt gedurende het festival de urmunt, die bij de entree tot het festival kan worden aangeschaft. Bij eigen kramen kunnen historische hapjes worden geproefd. En er wordt natuurlijk veel bier gedronken, evt. in aardewerken bekers met het wapen van Urmond.

OPBRENGST

De opbrengst van het historisch festival komt geheel ten bate van het weer zichtbaar maken van deels verdwenen kenmerken van de Vrijheid Urmond. Meest concreet is het plan om de oude haven van Urmond, momenteel grotendeels onzichtbaar, uit te graven en voor zover bestemmingsplannen en milieu- en andere voorschriften dit toelaten, zijn oude aanzicht terug te geven. Op dit moment is het architecten collectief LABFORYOU bezig met een inventarisatie van de oude haven en met het schrijven van een projectplan om dit te kunnen realiseren. Andere opties voor het besteden van het positief saldo van het festival zijn: het visualiseren van de contouren van de verdwenen stadswal met torens en rondelen met een spoor van maaskeitjes.